Inleiding

In het begin van ons leven ondergaan we ingrijpende lichamelijke en geestelijke veranderingen. De jeugd en de adolescentie zijn periodes waarin een individu voor het eerst emotionele banden en sociale relaties ontwikkelt. Mentaal gezonde kinderen kunnen thuis, op school en in hun leefomgeving goed functioneren en hebben een goede levenskwaliteit. Psychische problemen tijdens de jeugd kunnen een grote invloed hebben op de ontwikkeling van de intellectuele capaciteit, sociale vaardigheden en emotionele volwassenheid die een normaal deel uitmaken van het groeiproces.

Vooral de tienerjaren kunnen een moeilijke periode zijn. Tieners kunnen onder allerlei soorten druk staan (populair zijn bij hun vrienden, streven naar de goedkeuring van hun ouders, slagen voor hun examens). Velen hebben andere, speciale problemen. Ze kunnen bezorgd zijn om een ouder die werkloos is of om de financiële problemen van het gezin; ze kunnen gekwetst of verward zijn door de echtscheiding van hun ouders of misschien lijden ze onder het alcoholisme of een psychische ziekte van een ouder. Ondanks deze druk worden de meeste tieners gezonde volwassenen. Jammer genoeg hebben anderen te kampen met psychische problemen waar professionele hulp voor nodig is.

Ongeveer een op vijf kinderen en adolescenten vertoont gedurende een jaar tekenen en symptomen van een psychische aandoening, maar slechts ongeveer 5% heeft wat artsen omschrijven als een 'extreme functiebeperking'. Kinderen kunnen lijden aan wat veel mensen beschouwen als volwassen psychische aandoeningen, zoals depressie en angst. Andere psychische problemen die tijdens de jeugd voorkomen, zijn onder meer ontwikkelingsstoornissen, zoals autisme, en gedragsstoornissen, zoals aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADHD) en gedragsstoornis.

Enkele belangrijkere problemen die zich bij kinderen en adolescenten voordoen, zijn:

• stemmingsstoornissen(reactieve depressie, depressie, dysthimie, bipolaire stoornis)
• angststoornissen(gegeneraliseerde angststoornis, separatieangst, sociale fobie, obsessieve-compulsieve stoornis)
• gedragsstoornissen(aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADHD), oppositioneel-opstandige gedragsstoornis, gedragsstoornis)
• ontwikkelingsstoornissen(autisme)
• eetstoornissen(anorexia nervosa, boulemie nervosa)
• tic-stoornissen(stoornis van Gilles de la Tourette)
• schizofrenie
• drug- en alcoholmisbruik

Geestelijke gezondheidsproblemen komen voor bij families van alle sociale klassen en achtergronden, maar sommige kinderen lopen een groter risico. Factoren die het risico van psychische aandoeningen kunnen vergroten, zijn lichamelijke en intellectuele problemen, een laag geboortegewicht, een familiegeschiedenis van psychische stoornissen of verslaving, armoede, en scheiding van, of mishandeling en verwaarlozing door de opvoeder van het kind. Dankzij specifieke opvoedingsprogramma's voor kinderen en ouders kan men echter de impact van die risicofactoren verminderen en de sociale en emotionele ontwikkeling van de kinderen bevorderen. Daarnaast kunnen voor vele psychische problemen bij kinderen, zoals aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADHD), depressie en de gedragsstoornissen, zowel geneesmiddelen als psychotherapie enorm helpen om de symptomen te verminderen. Maar het succes van de behandeling is sterk afhankelijk van de betrokkenheid van alle familieleden, als partners van de artsen, verpleegkundigen en ander personeel in de zorgverlening.